MELA MUTER - wystawa w Villa la Fleur i prace nad pierwszą naukową monografią artystki.
19 września 2026 roku Muzeum Villa la Fleur w Konstancinie‑Jeziornie inauguruje monograficzną wystawę poświęconą Meli Muter, wybitnej malarce związanej z École de Paris i jednej z najważniejszych polskich artystek XX wieku. Ekspozycja zostanie zaprezentowana w terminie 19 września 2026 – 28 lutego 2027, w roku 150. rocznicy urodzin artystki, co nadaje przedsięwzięciu wyjątkowy, jubileuszowy charakter. Patronat honorowy nad wystawą objęła Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut POLONIKA.
Mela Muter, właściwie Maria Melania Mutermilch, urodziła się w 1876 roku w Warszawie, a od początku XX wieku rozwijała swoją karierę artystyczną przede wszystkim we Francji. Należała do grona twórców, którzy współtworzyli międzynarodowe środowisko artystyczne Paryża, zachowując jednocześnie silny związek z polską kulturą i doświadczeniem historycznym Europy Środkowo-Wschodniej. Jej twórczość, obejmująca portrety, sceny macierzyństwa, pejzaże, przedstawienia o tematyce społecznej i religijnej, stanowi jedno z najbardziej osobnych i poruszających zjawisk sztuki pierwszej połowy XX wieku.
Ekspozycja ukazuje Muter w pełnej złożoności jej twórczości: od portretów i scen macierzyństwa, przez pejzaże, po prace o tematyce społecznej i religijnej. Kuratorzy — Ewa Bobrowska, Alice S. Legé i Artur Winiarski — akcentują wątki egzystencjalne, które artystka podejmowała z niezwykłą wrażliwością: doświadczenie emigracji, samotności, wojny, duchowości czy solidarności z człowiekiem ubogim i wykluczonym. Ważnym elementem narracji będzie także kobiece doświadczenie twórcze oraz obecność Muter w międzynarodowym środowisku École de Paris.
Projekt powstał we współpracy z Musée de Montmartre w Paryżu, gdzie wystawa będzie kontynuowana po zakończeniu polskiej odsłony. Dzięki temu przedsięwzięcie wpisuje się w program sezonu Polska-Francja 2027, podkreślając rolę Muter jako twórczyni funkcjonującej pomiędzy dwiema kulturami i aktywnie współtworzącej środowisko paryskiej awangardy.
Wystawa prezentuje dzieła ze zbiorów Muzeum Villa la Fleur oraz z kolekcji publicznych i prywatnych w Polsce i za granicą: obrazy olejne, rysunki, grafiki i materiały archiwalne. Wystawie towarzyszy dwujęzyczny katalog, przygotowany we współpracy z badaczkami i badaczami twórczości z kręgów École de Paris, historii modernizmu i relacji polsko‑francuskich.
Jednocześnie w ramach działań badawczych Instytut POLONIKA prowadzi projekt, którego inicjatorką i główną wykonawczynią jest kuratorka wystawy - historyczka sztuki, publicystka, badaczka i znawczyni tematu – dr Ewa Bobrowska. Efektem końcowym wspólnego projektu badawczo-wydawniczego ma być pierwsza w historii naukowa monografia artystki, która wydana zostanie w ramach publicystycznej działalności Instytutu POLONIKA.
Badania nad twórczością artystki są już zaawansowane, niemniej pojawiają się kolejne odkrycia i źródła, a co za tym idzie możliwość nowych analiz i interpretacji. Dr Ewa Bobrowska wspomina m.in. o zachowanych listach do Gabrielle Rosenthal, które są dowodem bardzo bliskich, przyjacielskich relacji między obiema kobietami. „Korespondencja ta, choć stosunkowo niewielka objętościowo, jest także punktem wyjścia do dalszych badań, w szczególności na temat percepcji twórczości artystki – już pozwoliła na odkrycie poematu Gabrieli Rosenthal na temat twórczości Muter” – podkreśla badaczka.
Zachęcamy do zapoznania się z cyklem „Polonik Tygodnia”, w którym znaleźć można teksty dotyczące Meli Muter i jej twórczości, w tym artykuł dr Ewy Bobrowskiej „Mela Muter pod urokiem Collioure”.
Mela Muter pod urokiem Collioure Polonika
Mela Muter domy nad rzeką l’Onyar w Gironie | Instytut Polonika
Święta Rodzina – obraz Meli Muter | Instytut Polonika
