Truskawiec (Ukraina) - renowacja drewnianego pawilonu nad źródłem „Józia”
Drewniany pawilon nad źródłem „Józia”, usytuowany przy Bulwarze Toroszewicza w parku Adamówka w Truskawcu, jest jednym z zachowanych elementów dawnej infrastruktury uzdrowiskowej miasta. Obiekt powstał prawdopodobnie w 1911 r., w okresie intensywnego rozwoju Truskawca jako uzdrowiska. Na przełomie XIX i XX w. w mieście powstawały liczne drewniane wille, pensjonaty i obiekty związane z funkcjonowaniem kurortu. Źródło „Józia” należało do zespołu zdrojów rozwijanych w tym okresie.
Pawilon zachował zasadniczą pierwotną kompozycję i układ przestrzenny. Jest niewielkim budynkiem o konstrukcji szachulcowej, przykrytym stromym, wielopołaciowym dachem, z charakterystyczną drewnianą sygnaturką. Szczególnie dekoracyjnie opracowana została elewacja frontowa, której szkielet uzupełniają ozdobne motywy w formie promienistych „słoneczek” z rozetkami, profilowane elementy drewniane oraz dekoracyjne wsporniki. Istotnym elementem obiektu pozostaje również zachowana kamienna cembrowina studni znajdującej się pod posadzką pawilonu.
W XX w. pawilon został przekształcony. Po II wojnie światowej, prawdopodobnie w okresie sowieckim, od strony zachodniej dobudowano dodatkową część, zmieniono część ścian i wprowadzono nowe elementy wyposażenia. Zachowane fotografie archiwalne, w tym fotografie i pocztówki z lat 30. XX w., pozwalają na odczytanie wcześniejszego wyglądu obiektu i stanowią podstawę do planowanych działań restauratorskich.
Stan techniczny pawilonu wymaga pilnej interwencji. Najpoważniejsze problemy dotyczą fundamentów oraz dolnych partii drewnianej konstrukcji.
Celem projektu jest przeprowadzenie remontu konserwatorskiego, który pozwoli zabezpieczyć zachowaną historyczną substancję i przywrócić pawilonowi jego pierwotną bryłę, proporcje i charakter.
Istotnym elementem projektu jest zachowanie związku pawilonu z jego pierwotną funkcją. Po usunięciu współczesnej instalacji pompowania wody przewidziano pozostawienie w pawilonie ręcznej pompy typu „abisynka”, która ma podkreślać jego historyczny charakter jako obudowy ujęcia wody. Istniejąca studnia zostanie zabezpieczona szczelnym przykryciem, z zachowaniem dostępu do jej wnętrza.
Prace konserwatorsko-remontowe mają być prowadzone przede wszystkim in situ, bez rozbiórki i wywożenia zachowanych elementów konstrukcji do warsztatu. Realizacja projektu pozwoli zabezpieczyć jeden z zachowanych elementów historycznego krajobrazu uzdrowiskowego Truskawca. Przywrócenie czytelności pierwotnej formy pawilonu, przy jednoczesnym zachowaniu jego autentycznej substancji i historycznej funkcji związanej z ujęciem wody, umożliwi dalsze funkcjonowanie obiektu w przestrzeni parku Adamówka i zachowanie jego wartości historycznych i architektonicznych.
Realizator: Monument Service
Fot. Piotr Kordek, Marcin Górski
