Wilno, Litwa. Prace przy malowidłach ściennych w podziemiach kaplicy-mauzoleum Suzinów w kompleksie budynków klasztoru franciszkanów w Wilnie. Etap I.
Wewnątrz cmentarza przykościelnego, na rogu ulic Trockiej i Franciszkańskiej, zachowała się barokowa kaplica grobowa postawiona w 1708 roku przez Michała Suzina. Między kaplicą Suzinów a kościołem ustawiono w roku 1932 pomnik Józefa Montwiłła, burmistrza miasta, działacza społecznego i mecenasa sztuki. Pomnik wykonał Bolesław Bałzukiewicz.
Prace konserwatorskie w ramach zadania dotyczą podziemnych wnętrz Kaplicy Suzinów, przy kościele Wniebowzięcia NMP w Wilnie. Barokowa kaplica zbudowana została w 1708 r., w celu upamiętnienia franciszkanów i miejscowej ludności, wymordowanych przez Kozaków podczas oblężenia Wilna przez Rosjan w 1655 r. Po stłumieniu powstania styczniowego w roku 1864 gubernator Murawjow zlikwidował zakon i zamknął kościół. Kaplica popadała w ruinę. W 1905 roku odnowiono ją, ale potem nie prowadzono żadnych prac. Dopiero w 2023 r. w ramach dofinansowania z MKiDN podjęto prace przy dachach i elewacjach. W latach 2024-25 przeprowadzono prace konserwatorskie przy malowidłach ściennych wnętrza. Na podjęcie prac czekają teraz podziemia kaplicy, gdzie na tynkowanych sklepieniach i ścianach zachowały się pozostałości dekoracji malarskich. Ich stan zachowania jest bardzo zły, tynki są zawilgocone, zagrzybione z dużymi partiami ubytków i odspojeń od podłoża. W miejscach naturalnych odkrywek zachowały się czytelne ślady pierwotnych opracowań malarskich.
Wykonanie zabiegów polepszających stan techniczny piwnic Kaplicy Suzinów poprzez konserwację zachowanych wypraw ściennych i dekoracji malarskiej wpłynie na poprawę estetyki kaplicy. Niewątpliwie przełoży się na zwiększenie zainteresowania historią najstarszego wileńskiego kościoła, historią franciszkanów, historią katolickiej, polskiej parafii i historią Polaków mieszkających dawniej i dziś w Wilnie. Kaplica po zakończeniu prac stanie się obiektem ogólnodostępnym dla wiernych i turystów.
Kaplica Suzinów przynależy do Kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP (zwyczajowo nazwanym Kościołem "na Piasku", który od zawsze był związany z franciszkanami. Jeszcze przed przyjęciem chrześcijaństwa, a po przeniesieniu stolicy z Trok do Wilna, po 1323 roku, Giedymin sprowadził tu franciszkanów osadzając ich na dobrach w dzielnicy „Piaski” i zapewniając swobodne odprawianie nabożeństw. Początkowo nie spotkali się tu z przyjaznym przyjęciem, byli okrutnie mordowani co najmniej dwukrotnie; w czasie najazdu Tatarów (1341), a później w roku 1385, przez miejscową ludność pogańską. Pierwszy kościół prawdopodobnie był drewniany. Pierwszy w Wilnie franciszkański kościół murowany, został ukończony i poświęcony w 1421 roku. Równocześnie z kościołem wzniesiono klasztor. Kościół NMP to prawdopodobnie najstarszy kościół i klasztor Wilna. Koleje bogatej i tragicznej historii dość dokładnie zatarły jego pierwotny wygląd. Z tego czasu pozostał dolny zrąb murów w układzie trzynawowym, ozdobny portal z cegły profilowanej i okrągła, gotycka wieża z północnej strony fasady. Ta właśnie okrągła wieża, a właściwie charakterystyczny dla polskiego gotyku stylu układania cegieł (tak zwane deseniowanie), pozwala potwierdzić budowę kościoła na pierwszą połowę XV wieku. Pożar w roku 1533 poważnie zniszczył kościół. Z czasu odbudowy w XVI wieku - pochodzą ocalałe z kolejnych kataklizmów - gotyckie sklepienia, w tym piękne sklepienie kryształowe w nawie południowej. W tym samym okresie, od strony południowej zbudowana była wolnostojąca dzwonnica, późnogotycka, z przyporami w narożach i czterospadowym dachem, z bogatą ornamentacji ceglanych elewacji. Ten wspaniały zabytek przetrwał aż do1872 roku, kiedy to władze carskie nakazały jego zburzenie. W pierwszej połowie XVIII wieku, po kolejnych zniszczeniach, kościół został odbudowany w obecnej postaci. Halowy układ kościoła zastąpiono bazylikowym, podwyższono środkową nawę, zmieniając zasadniczo architekturę budowli. Wystrój wnętrza dostosowano do modnego baroku; pozostawiono na szczęście gotycki portal, ostrołukowe okna i przypory. W 1812 roku armia francuska zarekwirowała kościół na magazyn zboża. Odnowiony po zniszczeniach, został znowu skonfiskowany z przeznaczeniem na archiwum. Temu celowi służył przez cały okres rozbiorów aż do lat międzywojennych. Po wojnie władze sowieckie również urządziły tu archiwum. Ostatecznie kościół został przywrócony do swej funkcji po odzyskaniu niepodległości Litwy. Od kilkunastu lat wnętrzom kościoła przywracany jest ich barokowy wystój.
Klasztor znajdujący się od strony południowej kościoła wybudowany równocześnie z kościołem został spalony w 1749, ale już w 1778 roku został odbudowany. Odzyskany przez franciszkanów oczekuje na remont, pierwsze prace zostały już podjęte.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Fot. Prowincja Św. Maksymiliana Marii Kolbego Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych w Polsce (Franciszkanów)
