Powiewiórka, Litwa. Kościół pw. św. Kazimierza - prace konserwatorskie organów - I etap
Zadanie dotyczy rozpoczęcia prac ratunkowych przy zabytkowych organach Józefa Rodowicza z 1903 r. w kościele pw. św. Kazimierza w Powiewiórce (Litwa), w tym wykonania I etapu, w ramach którego konserwacji poddane zostaną podzespoły zasilania powietrznego, tj. miech i kanały powietrzne; stół gry, w tym: obudowa, urządzenia wnętrza stołu gry, klawiatury manuałowe i pedałowa, szyldy i główki wyciągów rejestrowych, ława dla grającego; oraz 50% prac przy wiatrownicach.
Wybór organów podyktowany jest ich szczególną wartością oraz lokalizacją w wyjątkowym dla polskiej pamięci historycznej miejscu, tj. kościele, w którym w roku 1867 ochrzczony został przyszły marszałek Polski – Józef Piłsudski.
Świątynia, będąca jednym z ważnych miejsc pamięci narodowej na Wileńszczyźnie, stanowi ośrodek życia religijnego i kulturowego miejscowej społeczności polskiej, a zachowane w niej wyposażenie – w tym organy – tworzy integralną część dziedzictwa kulturowego Kresów.
Instrument ten, zbudowany w 1903 r. przez wybitnego organmistrza Józefa Rodowicza, ma nietypową genezę. Powstał pierwotnie jako instrument „salonowy”, a następnie został zaadaptowany do potrzeb świątyni w Powiewiórce. Wbrew ówczesnym zasadom budownictwa organowego, według których instrumenty konstruowano dla konkretnego wnętrza i akustyki, te organy zostały translokowane i dostosowane do nowego kontekstu liturgicznego. Ten fakt czyni z nich niezwykle interesujący przykład wczesnej translokacji instrumentu, zjawiska powszechnego dopiero w drugiej połowie XX wieku.
Organy Rodowicza w Powiewiórce są również cennym źródłem wiedzy o historii polskiego organmistrzostwa na terenie dzisiejszej Litwy. Zachowane oryginalne elementy i wzorce menzuracyjne umożliwiają badanie warsztatu twórcy, rekonstrukcję jego technik oraz porównanie z innymi instrumentami z jego pracowni. Dzięki temu instrument posiada wysoką wartość naukową i dokumentacyjną dla historii polskiej kultury muzycznej.
Dla lokalnej społeczności wiernych oraz środowiska polskiego na Litwie organy stanowią nie tylko element dziedzictwa materialnego, lecz także nośnik pamięci i tożsamości. Ich przywrócenie do pełnej sprawności ma istotne znaczenie społeczne i kulturowe: pozwoli na kontynuację tradycji muzyki organowej w miejscu związanym z historią Polski oraz stanie się impulsem do aktywizacji lokalnej wspólnoty wokół ochrony wspólnego dziedzictwa.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
