Ołyka, Ukraina. Ratunkowe prace konserwatorskie w Kolegiacie pw. Świętej Trójcy, etapy XI–XIII (2026–2028)
Projekt stanowi kontynuację wieloletniego programu ratunkowo-konserwatorskiego prowadzonego przez Fundację Dziedzictwa Kulturowego od 2013 r. w Kolegiacie pw. Świętej Trójcy w Ołyce – jednym z najważniejszych zabytków barokowych Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Celem głównym projektu na lata 2026–2028 jest konserwacja prezbiterium, elementów architektury i rzeźb oraz i zabezpieczenie kościoła wraz z otoczeniem, tak by obiekt mógł zostać w części udostępniony do kultu i zachowany dla przyszłych pokoleń.
Pierwszy drewniany kościół w tym miejscu został wybudowany w roku 1588 przez księcia Stanisława Radziwiłła, namówionego przez Piotra Skargę do odejścia od kalwinizmu. Powstała na jego miejscu kolegiata p.w. Świętej Trójcy w Ołyce jest zabytkiem ważnym. To jeden z bardziej znanych i cenionych zabytków sztuki sakralnej okresu wczesnego baroku na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Nowy kościół wzniesiony na miejscu drewnianego budynku powstał w latach 1635-1640. Jego fundatorem był Albrecht Stanisław Radziwiłł. Świątynie w Ołycie wzorowano na rzymskim kościele Il Gesù. W XVII wieku uważano ją za najpiękniejszą świątynię Wołynia. Projektantami kościoła byli Włosi: Benedetto Molli i Giovanni Maliverna. Swój wkład w budowę wnieśli również rzeźbiarze niemieccy: Melchior Erlenberg i Michał Germanus. Kościół został konsekrowany w 1640 r. przez biskupa Andrzeja Gębickiego, a rok później podniesiony do rangi kolegiaty. W 1638 r. fundator kościoła założył przy kościele kolegium – filię Akademii Zamojskiej oraz seminarium duchowne.
Wnętrze kościoła zdobiły liczne rzeźby i dekoracje, a także duże płótna z obrazami. Nad pilastrami stały rzeźby dwunastu apostołów (niektóre zachowały się do dziś). Nie zachowały się niestety ołtarze w stylu wczesnego baroku wykute z marmuru i alabastru oraz stalle w prezbiterium. Wewnątrz kościoła znajdowały się liczne nagrobki i epitafia rodziny Radziwiłłów, najczęściej z kolorowego marmuru i alabastru. Większość z nich nie przetrwała do naszych czasów. Kapituła kolegialna pełniła funkcje sakralne do 1945 r. Po zamknięciu kolegiaty przez władze sowieckie zabytek stopniowo zaczął popadać w ruinę.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Fot. Fundacja Dziedzictwa Kulturowego
