Kiszyniów i Raszków, Mołdawia. Prace konserwatorskie, renowacyjne i rekonstrukcyjne przy trzech polskich nagrobkach.
Nagrobki dokumentują obecność i ciągłość polskiej wspólnoty w Mołdawii/Naddniestrzu, upamiętniając osoby istotne dla lokalnych dziejów parafialnych, edukacyjnych i obywatelskich. Zachowanie tych obiektów wzmacnia pamięć zbiorową, tożsamość polskiej diaspory i buduje kapitał zaufania międzykulturowego na poziomie lokalnym.
Cmentarz Polski Katolicki w Raszkowie został założony przy kościele pw. św. Kajetana na przełomie XVII i XXVII w. Od 2019 r. prowadzone są na nim prace konserwatorskie w restauratorskie przy kolejnych nagrobkach.
Cmentarz w Kiszyniowie powstał na początku XIX wieku i kryje liczne polskie ślady, w tym zabytkowe nagrobki polskich mieszkańców miasta, urzędników, kupców i ziemian.
Finansowany projekt obejmuje specjalistyczne prace konserwatorskie przy trzech polskich nagrobkach w Mołdawii:
NA CMENTARZU W KISZYNIOWIE:
- Stanisława Nowickiego (wyłącznie rekonstrukcji górnego zwieńczenia/krzyża),
Obiekt jest jednym z niewielu zachowanych marmurowych nagrobków. Nagrobek składa się z fakturowanej, granitowej podstawy oraz z trzech elementów architektonicznych wykonanych z marmuru, baza to prostopadłościan zakończony fazą, następny element zakończony został fazami z wałkiem wypukłym oraz wklęsłym. Ostatni element to bogato zdobiony zawierający inskrypcję prostopadłościan zwieńczony podstawą pod krzyż.
NA CMENTARZU W RASZKOWIE:
- ks. Jana Wnorowskiego,
Obiekt jest jednym z ostatnich nieodnowionych nagrobków na cmentarzu w Raszkowie. Choć nie wyróżnia się szczególną formą, stanowi istotny element dla katolickiej społeczności, ponieważ pochowana tam osoba była księdzem. W ramach prac konserwatorskich planuje się przeprowadzenie odkrywek ziemnych, które mogą pozwolić na odnalezienie fragmentów pierwotnego krzyża.
- Wandy Poltowicz.
Nagrobek w formie smukłego obelisku osadzonego na wapiennej podstawie i trzonie, zwieńczony krzyżem wykonanym z jasnobeżowego granitu. Kompozycja zachowała się w całości – odnaleziono wszystkie zasadnicze elementy: podstawę, trzon obeliskowy z inskrypcją oraz krzyż. Pomnik uległ jednak całkowitemu rozłożeniu w wyniku osłabienia spoin i przemieszczenia poszczególnych części. Elementy spoczywają w bezpośrednim sąsiedztwie pierwotnego miejsca, częściowo zagłębione w gruncie i porośnięte roślinnością.
Zakres prac przy obiektach obejmuje rozpoznanie in situ, oczyszczanie i dezynfekcję, punktowe odsolenia, konsolidację kamienia, naprawy konstrukcyjne i spoin, uzupełnienia zaprawami kompatybilnymi, uczytelnienie inskrypcji oraz zabezpieczenia końcowe; w razie potrzeby korektę posadowienia.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
